خیلی از کسبوکارهای خدماتی در عمان با یک ایده خوب شروع میشوند. کسب و کارهای زیادی را در جای جای مسقط دیده ام که با هزینه های زیاد شروع کرده اند و بعد از مدتی، ناچارا تعطیل می کنند در حالیکه برخی دیگر مسلط به کار پیش می روند، گاهی تفاوت نه در قضا و قدر، و نه برتری و تفاوت در ایده. بلکه میزان وضوح در شروع است.
اینکه از همان ابتدا:
- دقیقاً چه کاری قرار است انجام شود
- برای چه کسی
- با چه محدودهای
- و با چه تجربهای
روشن باشد یا نه.
شروع بدون وضوح چه شکلی است؟
در ظاهر، همهچیز درست به نظر میرسد:
- ایده وجود دارد
- انگیزه وجود دارد
- حتی شاید اولین مشتری هم پیدا شود
اما در عمل:
- خدمات خیلی گسترده تعریف شده
- مشتری هدف مشخص نیست
- قیمتگذاری مبهم است
- و هر پروژه کمی متفاوت پیش میرود
در این حالت، کسبوکار از همان ابتدا وارد یک مسیر پر از اصلاحهای مداوم میشود.
اولین اشتباه: شروع از “هر کاری”
خیلی از کسبوکارهای خدماتی در ابتدا سعی میکنند طیف وسیعی از خدمات را ارائه دهند. با این تصور که هرچه خدمات بیشتر باشد، شانس جذب مشتری هم بیشتر است. اما نتیجه معمولاً برعکس است. وقتی محدوده خدمات مشخص نباشد:
- پیام کسبوکار مبهم میشود
- مشتری نمیداند دقیقاً چه چیزی دریافت میکند
- و تصمیمگیری سختتر میشود
در نهایت، به جای جذب بیشتر، اعتماد کمتر شکل میگیرد.
وضوح در پیشنهاد خدمت، نقطه شروع واقعی است
قبل از هر چیز، باید مشخص شود:
- دقیقاً چه مسئلهای را حل میکنید
- برای چه نوع مشتری
- و در چه محدودهای
این به معنی محدود کردن نیست، به معنی قابلفهم کردن است. وقتی پیشنهاد خدمت واضح باشد:
- ارتباط سادهتر میشود
- تصمیمگیری سریعتر میشود
- و مسیر کار روشنتر میشود
مشتری هدف، یک انتخاب است نه یک حدس
یکی دیگر از نقاط مبهم در شروع، تعریف مشتری هدف است. بعضی کسبوکارها در ابتدا سعی میکنند برای همه مناسب باشند. اما در عمل، این یعنی برای هیچکس کاملاً مناسب نیستند.
وقتی مشتری هدف مشخص نباشد:
- پیامها عمومی میشوند
- پیشنهادها دقیق نیستند
- و تجربه هم متناسب طراحی نمیشود
در حالی که با یک تعریف روشن همه چیز از ابتدا جهتدار میشود.
قیمتگذاری از همان ابتدا مهم است
خیلی از کسبوکارها قیمت را به بعد موکول میکنند.
یا:
- با حدس قیمت میدهند
- یا بر اساس شرایط هر پروژه تصمیم میگیرند
اما قیمتگذاری، فقط یک عدد نیست. بخشی از تجربه مشتری است.
اگر قیمت:
- مبهم باشد
- یا هر بار تغییر کند
- یا منطق مشخصی نداشته باشد
مشتری از همان ابتدا احساس عدم اطمینان میکند.
تجربه مشتری از روز اول شروع میشود
یک اشتباه رایج این است که تجربه مشتری را به بعد از شروع کار موکول کنیم. در حالی که تجربه از همان لحظه اول شکل میگیرد:
- اولین پیام
- اولین پاسخ
- اولین توضیح
- و اولین تعامل
اگر این بخشها از ابتدا طراحی نشده باشند، بعداً اصلاح آنها سختتر خواهد شد.
چرا حدس زدن جایگزین وضوح نمیشود؟
در شروع، خیلی چیزها مشخص نیست. این طبیعی است.
اما تفاوت مهمی وجود دارد بین:
- ندانستن
و - تعریف نکردن
وقتی چیزی تعریف نشده باشد، هر تصمیم بهصورت واکنشی گرفته میشود.
و این یعنی:
- تجربه مشتری ناهماهنگ میشود
- قیمتگذاری تغییر میکند
- و مسیر کسبوکار دائماً عوض میشود
شروع درست به معنی کامل بودن نیست
شروع ساختاری به این معنی نیست که همهچیز کامل باشد.
بلکه یعنی:
- مسیر مشخص باشد
- محدودهها روشن باشند
- و تصمیمها بر اساس یک منطق مشخص گرفته شوند
این وضوح، حتی اگر ساده باشد، از یک شروع پر از حدس و تغییر بهتر است.
یک مثال ساده
من به کافه های مسقط علاقه دارم، لذا اینجا دو مثال از تفاوت شروع دو کافه درج می کنم.
کافه اول یک صاحب عمانی دارد، دیزاین و ساختار کافه می گوید که بیشتر هدف مشتری عمانی است، قیمت ها برای آنها طراحی شده، منو صرفا محدود به نوشیدنی و چند نوع کیک سنتی عمانی است و بسیاری از انواع نوشیدنی های معمول از جمله اسپرسو و … را ندارد، کافه بسیار شلوغ است و تنها تغییراتی که داشته در زیباتر کردن و سنتی کردن محیط داخلی آن بوده است.
کافه دوم هم یک صاحب عمانی و شریک غیر عمانی دارد، ظاهرا کافه مدرن است، طیف خدمات بسیار گسترده است، پیتزا، قلیان شیشه، انواع نوشیدنی و کیک و … هم در منو یافت می شود، مشتری ها گهگاه هستند، اما به شخصه برای تجربه من، طعم برگر و مخلفات آن بسته به حضور نیروهای مختلف متفاوت می شود، با اینکه فضا حداقل دو برابر بزرگتر، هزینه ها به مراتب بیشتر است، تعداد مشتری ها کاملا مشخص می کنند که فروش بسیار کمتر است.
من شروع هر دو کافه را در نظر داشتم و تجربه ای که ذکر کردم، حاصل یک سال مرور روزانه هر دو کافه بوده است، چون علاوه بر اینکه خودم از خدماتشان استفاده می کنم، از کنارشان که عبور می کنم، شلوغی های درون آن ها را می توانم ببینم.
گام بعدی
اگر در مرحله شروع هستید، یا احساس میکنید کسبوکارتان از ابتدا بدون وضوح شکل گرفته،
بهتر است قبل از بزرگتر شدن، این پایهها را بررسی کنید.
در Oman Verified، تمرکز ما در بخش راه اندازی کسب و کار دقیقاً روی همین مرحله است:
کمک به شکلگیری یک کسبوکار خدماتی با وضوح، ساختار، و تجربهای که از ابتدا قابل اتکا باشد.
برای آشنایی بیشتر، میتوانید از طریق صفحه مشاوره راهبردی با ما در ارتباط باشید.
دیدگاهتان را بنویسید